Ko‘p qavatli binolarga suvaraklar bostirib kirayotgani haqidagi xabarlar ommaviy axborot vositalarida tobora ko‘proq tarqalib bormoqda. Xo‘sh, agar uyingizning birinchi qavatida oziq-ovqat do‘koni yoki kafe joylashgan bo‘lsachi, u holda muammo ayniqsa keskinlashadi. Bunday joylar egalarining dezinfeksiya uchun mablag‘ tejashlari tufayli mazkur uyda yashovchilar ayniqsa ko‘p jabr ko‘radilar – hasharotlar tezlik bilan butun uy bo‘ylab tarqaladi.
Shuningdek, so‘nggi paytlarda bunday uylarda yashovchi aholi xonadonlarida hasharotlarni yo‘qotuvchi maxsus vositalar ta’sir qilmaydigan suvaraklar paydo bo‘layotganidan tez-tez shikoyat qila boshladilar.
Suvaraklarga qarshi aynan bir xil vositalardan uzoq vaqt foydalanish, ularning ta’sir kuchini yo‘qolishiga olib keladi.
Nega suvaraklar hatto toza xonalarda ham paydo bo‘ladi
Suvaraklarning paydo bo‘lishi har doim ham yomon tozalash bilan bog‘liq emas. Hasharotlarning kvartira, ofis, kafe yoki boshqa xonada joylashib qolishi uchun oz miqdordagi oziq-ovqat, suv va yashirin joyning o‘zi yetarli. Ular ventilyatsiya kanallari, quvurlar atrofidagi tirqishlar, elektr rozetkalari, texnik teshiklar va boshqa kommunikatsiyalar orqali kirishi mumkin. Ko‘p qavatli uylarda suvaraklar ko‘pincha qavatlar va qo‘shni xonalar o‘rtasida harakatlanadi, ayniqsa yaqin joyda katta koloniya shakllangan bo‘lsa.
Yana bir keng tarqalgan yo‘l — buyumlar bilan birga tasodifan kirib kelishidir. Hasharotlar yoki ularning tuxum kapsulalari karton qadoqlarda, tovar solingan qutilarda, maishiy texnikada, mebelda yoki ombordan yetkazib berilgan mahsulotlarda bo‘lishi mumkin. Shu sababli muammo ba’zan kutilmaganda paydo bo‘ladi, hatto ilgari bu xonada suvaraklar umuman bo‘lmagan bo‘lsa ham.
Ular uchun eng qulay joylar issiq va nam hududlardir: rakovina osti, quvurlar yaqinidagi joylar, muzlatgichlar va oshxona shkaflarining orqa qismi, chiqindi chelaki hamda maishiy texnika atrofidagi hududlar. Kunduz kuni suvaraklar yashirin joylarda qolishga harakat qiladi, shuning uchun zararlanishning dastlabki bosqichida odam ularning mavjudligini uzoq vaqt sezmasligi mumkin.
Suvaraklar soni ko‘payganini qanday aniqlash mumkin
Tunda ko‘rilgan bitta suvarakning o‘zi ham xonani diqqat bilan tekshirish uchun sabab bo‘lishi mumkin. Jiddiyroq zararlanishga hasharotlarning muntazam ko‘rinishi, shkaflar ichida va plintuslar yaqinida mayda qora izlar, o‘ziga xos hid, po‘st tashlashdan qolgan qoldiqlar hamda tuxum kapsulalarining topilishi ishora qilishi mumkin.
Suvaraklarning kunduz kuni paydo bo‘lishiga alohida e’tibor qaratish lozim. Odatda ular kechasi faolroq bo‘ladi, shu sababli kunduzgi faollik koloniyaning katta ekanligi va odatiy yashirin joylar yetishmayotganidan dalolat berishi mumkin.
Faqat ochiq yuzalarni tekshirish yetarli emas. Asosiy o‘choqlar ko‘pincha mebel ortida, oshxona jihozlari tagida, sanitariya kommunikatsiyalari yaqinida va kirish qiyin bo‘lgan tirqishlarda joylashadi. Shu sababli alohida hasharotlarni yo‘q qilish muammoni har doim ham to‘liq bartaraf eta olmaydi.
Qayta paydo bo‘lish xavfini kamaytirishga nima yordam beradi
Profilaktika suvaraklarning bemalol oziqlanishi va ko‘payishiga imkon beradigan sharoitlarni bartaraf etishdan boshlanadi. Mahsulotlarni yopiq idishlarda saqlash, chiqindilarni muntazam olib chiqish, kechasi oziq-ovqat qoldiqlari yoki iflos idishlarni qoldirmaslik tavsiya etiladi. Shuningdek, sizib chiqayotgan suvlarni bartaraf etish va rakovina atrofidagi yuzalarni quruq saqlash muhim, chunki suvga erkin kirish suvaraklarning xonada joylashib qolish ehtimolini sezilarli darajada oshiradi.
- Quvurlar, ventilyatsiya, plintuslar va boshqa kommunikatsiyalar atrofidagi tirqishlarni imkon qadar berkitish kerak.
- Kafelar, do‘konlar va omborlarda kirib kelayotgan qutilar va qadoqlarga alohida e’tibor berish muhim, chunki zararkunandalar yetkazib berilayotgan tovarlar bilan birga kirib kelishi mumkin.
- Agar tozalash va mustaqil kurash choralariga qaramay suvaraklar yana paydo bo‘lsa, muammo manbai ko‘rinmaydigan hududda yoki hatto qo‘shni xonada joylashgan bo‘lishi mumkin.
Qachon mutaxassislarga murojaat qilish kerak
Doimiy zararlanish holatida professional dezinseksiya eng samarali yechimga aylanadi. Mutaxassislar muammo ko‘lamini baholaydi, suvaraklar eng ko‘p to‘planadigan joylarni aniqlaydi va mos ishlov berish usulini tanlaydi.
Agar hasharotlar bir nechta xonaga tarqalib ulgurgan bo‘lsa yoki maishiy vositalardan foydalangandan keyin muntazam ravishda yana paydo bo‘lsa, kompleks yondashuv ayniqsa muhimdir. Bunday holatda faqat ko‘rinib turgan hasharotlarga emas, balki yashirin zararlanish o‘choqlariga ham ta’sir ko‘rsatish kerak.
Eurodez Toshkentda suvaraklarga qarshi professional ishlov berish xizmatlarini ko‘rsatadi. Mutaxassislarga o‘z vaqtida murojaat qilish hasharotlar sonining yanada ko‘payib ketishiga yo‘l qo‘ymaslik va ularning qayta tarqalish xavfini kamaytirishga yordam beradi.
